مصاحبه اختصاصی روزمهر با علیرضا آتشک، مدیر عامل موسسه نیکوکاری رعدالغدیر

در گفت‌وگویی با علیرضا آتشک، مدیرعامل مرکز رعد الغدیر، ابعاد مختلف فعالیت این مؤسسه در زمینه توانمندسازی، آموزش و اشتغال افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی تشریح شد.

در گوشه‌ای از جامعه، افرادی زندگی می‌کنند که گاهی بیش از آنکه به کمک نیاز داشته باشند، به فرصت، آموزش و اعتماد نیاز دارند؛ افرادی که با وجود محدودیت‌های جسمی و حرکتی، می‌توانند مهارت بیاموزند، وارد بازار کار شوند و حتی برای کسب‌وکارها ارزش اقتصادی ایجاد کنند. تجربه مؤسسه نیکوکاری رعد الغدیر نمونه‌ای از همین نگاه متفاوت است؛ مجموعه‌ای که فعالیت خود را با هدف آموزش، توان‌بخشی و اشتغال افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی آغاز کرد و به‌مرور، شبکه‌ای گسترده از خدمات و فرصت‌های اشتغال را در کشور شکل داد. آتشک در این گفت‌وگو با اشاره به سابقه شکل‌گیری رعد الغدیر، توسعه فعالیت‌های آن در شهرهای مختلف کشور، همکاری با شرکت‌ها و سازمان‌های بزرگ، ایجاد مراکز تماس و همچنین برنامه‌های آینده برای ورود افراد دارای معلولیت به حوزه‌هایی مانند دیجیتال مارکتینگ و اقتصاد دیجیتال، از مسیری سخن گفت که هدف نهایی آن، استقلال اقتصادی و حضور مؤثر افراد دارای معلولیت در جامعه است.

رعد الغدیر چگونه شکل گرفت

مؤسسه نیکوکاری رعد الغدیر از مجموعه‌های مردم‌نهاد قدیمی کشور است که در سال ۱۳۶۳ با دغدغه کمک به جوانانی شکل گرفت که در جریان جنگ هشت‌ساله دچار معلولیت شده بودند و پس از بازگشت از جبهه، ممکن بود از فضای اجتماعی و اقتصادی جامعه فاصله بگیرند. در شکل‌گیری این مجموعه، چهره‌های مختلفی از جمله مهندس میرزاخانی، پدر مرحوم مریم میرزاخانی، و همچنین مهندس سلطانزاده، مهندس منصوریان و دیگر افراد دغدغه‌مند نقش داشتند. با گذشت زمان و توسعه خدمات حمایتی کشور، فعالیت رعد الغدیر نیز گسترده‌تر شد و تمرکز آن بر افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی قرار گرفت.

یک مرکز در تهران کافی نبود؛ توسعه خدمات در شهرهای مختلف

به گفته علیرضا آتشک ، یکی از چالش‌های مهم در مسیر فعالیت این مؤسسه، توجه به این واقعیت بود که افراد دارای معلولیت تنها در تهران زندگی نمی‌کنند. در سراسر کشور، شهرها و مناطق مختلفی وجود دارند که افراد دارای معلولیت جسمی و حرکتی در آنها به آموزش، توان‌بخشی و فرصت اشتغال نیاز دارند. بر همین اساس، رعد الغدیر تلاش کرد تجربه خود را به شهرهای دیگر منتقل کند و با همکاری خیرین محلی، مراکز مشابهی را در نقاط مختلف کشور راه‌اندازی کند.

این مدل بر انتقال تجربه، تجهیز اولیه مراکز و همراهی با آنها در مراحل ابتدایی استوار بود. در ادامه نیز مشاوره‌های لازم برای ادامه فعالیت این مراکز ارائه می‌شد. نتیجه این رویکرد، شکل‌گیری شبکه‌ای در شهرهای مختلف کشور بود که در حال حاضر خدمات آن به هزاران نفر می‌رسد. بر اساس توضیحات ارائه‌شده، این شبکه در حدود ۲۸ شهر توسعه پیدا کرده و نزدیک به ۱۰ هزار نفر در کشور از خدمات آن استفاده می‌کنند.

اشتغال افراد دارای معلولیت؛ از آموزش مهارت تا ورود به بازار کار

در رعد الغدیر، اشتغال صرفاً به معنای معرفی یک فرد به یک شرکت نیست. فرآیند از مرحله ارزیابی آغاز می‌شود؛ جایی که توانایی‌ها، استعدادها و شرایط فرد بررسی می‌شود تا شغلی متناسب با توانمندی‌های او انتخاب شود. این نگاه اهمیت زیادی دارد، زیرا هر فرد دارای معلولیت، مانند هر نیروی انسانی دیگری، مجموعه‌ای از توانایی‌ها و محدودیت‌های خاص خود را دارد و موفقیت در اشتغال زمانی اتفاق می‌افتد که شغل متناسب با توانمندی فرد انتخاب شود.

یکی از مدل‌هایی که رعد الغدیر در حوزه اشتغال دنبال می‌کند، اشتغال حمایتی یا Supporting Employment است. در این مدل، فرد تنها برای استخدام به یک کارفرما معرفی نمی‌شود؛ بلکه پیش از ورود به محیط کار، مراحل ارزیابی، آموزش و کارورزی را پشت سر می‌گذارد و در دوره ابتدایی اشتغال نیز حمایت و همراهی لازم ادامه پیدا می‌کند. این مدل تلاش می‌کند فاصله میان فرد دارای معلولیت و بازار کار را کاهش دهد و برای هر دو طرف، یعنی نیروی انسانی و کارفرما، شرایط مناسب‌تری ایجاد کند.

همکاری با شرکت‌ها برای ساختن فرصت‌های شغلی

یکی از بخش‌های قابل توجه فعالیت رعد الغدیر، ارتباط مستقیم با شرکت‌ها و کارفرمایان برای شناسایی مشاغل مناسب است. در این رویکرد، ابتدا ظرفیت شغلی یک شرکت بررسی می‌شود و سپس نیروهای مناسب برای انجام آن فعالیت آموزش می‌بینند. حتی در مواردی که محیط کار نیاز به مناسب‌سازی داشته باشد، این موضوع نیز مورد توجه قرار می‌گیرد تا افراد دارای معلولیت بتوانند بدون مانع وارد محیط کاری شوند.

برای نمونه، در همکاری با یک شرکت حمل‌ونقل آنلاین، موقعیت‌هایی مانند پاسخگویی تلفنی شناسایی شد؛ مشاغلی که لزوماً به فعالیت فیزیکی سنگین نیاز ندارند و می‌توانند برای افراد دارای معلولیت مناسب باشند. در چنین پروژه‌هایی، نقش رعد الغدیر تربیت نیروی انسانی، ایجاد ارتباط میان نیروی کار و کارفرما و حمایت از این فرآیند در دوره ابتدایی است.

کال‌سنتر رعد؛ یک مدل اقتصادی برای اشتغال اجتماعی

رعد الغدیر در کنار کاریابی، فعالیت اقتصادی خود را نیز توسعه داده است. یکی از نمونه‌های این فعالیت، ایجاد مرکز تماس است؛ پروژه‌ای که ابتدا با تعداد محدودی اپراتور آغاز شد اما به‌تدریج مشخص شد که افراد دارای معلولیت می‌توانند در این حوزه نه‌تنها مشغول به کار شوند، بلکه در ارائه خدمات حرفه‌ای نیز با سایر نیروها رقابت کنند.

این مرکز امروز با ظرفیت قابل توجهی فعالیت می‌کند و بخشی از نیروها در محل مؤسسه و بخشی نیز به‌صورت دورکاری فعالیت دارند. این ظرفیت به‌ویژه برای افرادی که رفت‌وآمد برایشان دشوارتر است، اهمیت زیادی دارد و امکان مشارکت اقتصادی از منزل را نیز فراهم می‌کند.

همکاری با برندهای بزرگ؛ وقتی مسئولیت اجتماعی به کسب‌وکار متصل می‌شود

مدل فعالیت رعد الغدیر به همکاری‌های خیریه محدود نمانده و این مجموعه توانسته با شرکت‌ها و سازمان‌های مختلف وارد همکاری شود. از جمله این همکاری‌ها، ارائه خدمات مرکز تماس به مجموعه‌هایی مانند اسنپ‌فود و مشارکت در پروژه پاسخگویی درگاه ملی مجوزهاست که بخشی از پاسخگویی تماس‌های آن توسط نیروهای دارای معلولیت آموزش‌دیده انجام می‌شود. همچنین همکاری‌هایی با مجموعه‌های مرتبط با بازار سرمایه و شرکت‌های مختلف نیز شکل گرفته است.

این مدل نشان می‌دهد که مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها الزاماً نباید از فعالیت اصلی کسب‌وکار جدا باشد. یک شرکت می‌تواند بخشی از خدمات خود را برون‌سپاری کند، از نیروی انسانی آموزش‌دیده استفاده کند و هم‌زمان در ایجاد اشتغال پایدار برای افراد دارای معلولیت نقش داشته باشد؛ رویکردی که می‌تواند برای هر دو طرف ارزش ایجاد کند.

توسعه فعالیت از کال‌سنتر تا خدمات حمایتی برای مؤسسات خیریه

تجربه رعد الغدیر در حوزه مرکز تماس، به تدریج به حوزه دیگری نیز وارد شده است: کمک به خیریه‌ها برای ارتباط بهتر با حامیان خود. بسیاری از مؤسسات خیریه تعداد زیادی حامی دارند، اما حفظ ارتباط مستمر با این افراد و پیگیری حمایت‌های آنها نیازمند نیروی انسانی و زیرساخت مناسب است.

در این مدل، اپراتورهای دارای معلولیت با حامیان تماس می‌گیرند، پیگیری‌ها و یادآوری‌های لازم را انجام می‌دهند و به مؤسسات کمک می‌کنند ارتباط خود با شبکه حامیان را توسعه دهند. تجربه یکی از این همکاری‌ها نشان داده که چنین فرآیندی می‌تواند به رشد قابل توجه تعداد حامیان و افزایش منابع مالی یک مؤسسه خیریه منجر شود.

فعالیت رعد الغدیر تنها به خدمات تماس و کاریابی محدود نیست. این مجموعه در حوزه‌هایی مانند صنایع دستی و تولید لباس کار نیز فعالیت دارد. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، کارگاه تولید لباس کار این مؤسسه ماهانه حدود چهار هزار لباس کار تولید می‌کند و محصولات آن برای مجموعه‌هایی از جمله ایران‌خودرو دیزل، کاشی سعدی و پالایشگاه نفت تهران تولید شده است.

این فعالیت‌ها نشان می‌دهد که توانمندسازی افراد دارای معلولیت می‌تواند از مسیرهای مختلفی اتفاق بیفتد؛ از خدمات تخصصی و دیجیتال گرفته تا تولید و فعالیت‌های صنعتی. در این میان، هدف اصلی ایجاد یک رابطه پایدار میان مهارت، اشتغال و استقلال اقتصادی است.

بیش از هزار نفر وارد بازار کار شده‌اند

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این رویکرد، ایجاد فرصت اشتغال برای افراد دارای معلولیت در خارج از محیط مؤسسه است. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، تاکنون بیش از هزار نفر از افراد دارای معلولیت از طریق این مجموعه در خارج از مؤسسه مشغول به کار شده‌اند و حدود ۱۷۰ تا ۱۷۵ نفر نیز در داخل مؤسسه فعالیت می‌کنند. چشم‌انداز اعلام‌شده نیز روشن است: فرد دارای معلولیت جسمی و حرکتی که مهارت کسب کرده، نباید در کشور بیکار باشد.

آینده رعد الغدیر؛ حرکت از کال‌سنتر به سمت اقتصاد دیجیتال

تحولات فناوری و گسترش هوش مصنوعی، بازار کار را در حال تغییر قرار داده است. رعد الغدیر نیز تلاش دارد خود را با این تغییرات هماهنگ کند. یکی از برنامه‌های آینده این مجموعه، حرکت تدریجی از فعالیت‌های سنتی مانند کال‌سنتر به سمت حوزه‌هایی همچون دیجیتال مارکتینگ، تولید محتوا، سئو و طراحی سایت است؛ حوزه‌هایی که امکان انجام بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها به‌صورت آنلاین وجود دارد و می‌توانند فرصت‌های جدیدی برای افراد دارای معلولیت ایجاد کنند.

در همین مسیر، آموزش‌های اولیه دیجیتال نیز آغاز شده و گروهی از افراد دارای معلولیت وارد این دوره‌ها شده‌اند. نگاه پنج‌ساله مجموعه این است که با تغییر ماهیت بازار کار و افزایش استفاده از هوش مصنوعی، مهارت‌های جدیدی برای افراد دارای معلولیت ایجاد شود تا آنها بتوانند در بخش‌های رو به رشد اقتصاد دیجیتال نیز حضور داشته باشند.

وقتی یک خیریه می‌خواهد روزی بدون نیاز به خودش را ببیند

شاید متفاوت‌ترین بخش این تجربه، تعریف موفقیت باشد. در بسیاری از کسب‌وکارها، موفقیت به معنای رشد، افزایش مشتری یا درآمد بیشتر است؛ اما در یک سازمان اجتماعی، معیار موفقیت می‌تواند کاملاً متفاوت باشد. فلسفه‌ای که در این مجموعه مطرح شده این است که روزی باید برسد که دیگر فرد دارای معلولیتی برای کمک گرفتن وجود نداشته باشد و این مؤسسه نیز دیگر به شکل امروز مورد نیاز نباشد.

از این منظر، رعد الغدیر صرفاً یک مجموعه حمایتی نیست؛ بلکه تلاش می‌کند توانمندی را جایگزین وابستگی و اشتغال را جایگزین بیکاری کند. ترکیب آموزش، کاریابی، اشتغال حمایتی، فعالیت اقتصادی، همکاری با شرکت‌ها و حرکت به سمت مهارت‌های دیجیتال، الگویی است که نشان می‌دهد مسئولیت اجتماعی می‌تواند از کمک مقطعی فراتر برود و به خلق فرصت‌های پایدار اقتصادی منجر شود.

منبع خبر : پایگاه خبری روز مهر